काठमाडौँ । नेपाली निर्जीवन बीमा क्षेत्रको इतिहासमा चालु आर्थिक वर्ष २०८२/०८३ निकै चुनौतीपूर्ण देखिएको छ। गत वर्षको भदौमा भएको ‘जेनजी’ आन्दोलन र असोजको विनाशकारी बाढी–पहिरोका कारण परेको अर्बौँ रुपैयाँको बीमा दाबी (Claims) ले कम्पनीहरूको वासलातमा गहिरो चोट पुर्‍याएको छ।

चालु आर्थिक वर्षको तेस्रो त्रैमास (चैत मसान्त) सम्मको वित्तीय विवरण सार्वजनिक गरेका १४ वटा निर्जीवन बीमा कम्पनीहरूको तथ्यांकले समग्र क्षेत्रको नाफामा ४७.२३ प्रतिशतको भारी गिरावट आएको देखाएको छ। गत वर्षको सोही अवधिमा २ अर्ब ४१ करोड ३ लाख रुपैयाँ मुनाफा आर्जन गरेका यी कम्पनीहरू यस वर्ष १ अर्ब २७ करोड १९ लाख रुपैयाँमा सीमित भएका छन्।

प्रमुख कम्पनीहरूको वित्तीय अवस्था: कसको अवस्था कस्तो?

बजारका दिग्गज मानिने कम्पनीहरूको नाफामा आएको पहिरोले लगानीकर्ता र सरोकारवालाहरूलाई सशंकित तुल्याएको छ।

• आईजिआई प्रुडेन्सियल (IGI Prudential): सबैभन्दा ठूलो गिरावट यसै कम्पनीमा देखिएको छ। गत वर्ष २६ करोड ५१ लाख नाफा कमाएको यस कम्पनीले यसपालि मात्र ४ लाख ३८ हजार रुपैयाँ नाफा देखाएको छ, जुन ९९.८३ प्रतिशतको ह्रास हो।

• शिखर इन्स्योरेन्स (Shikhar Insurance): बजार हिस्सामा अगाडि रहेको यस कम्पनीको नाफा पनि ८०.२३ प्रतिशतले घटेर ७ करोड ५ लाखमा झरेको छ।

• सिद्धार्थ प्रिमियर इन्स्योरेन्स: यस कम्पनीको नाफामा ९१.१५ प्रतिशतको गिरावट आएको छ। ४५ करोडबाट घटेर नाफा ४ करोड १ लाखमा सीमित भएको छ।

• घाटामा रहेका कम्पनीहरू: युनाइटेड अजोड इन्स्योरेन्स ६ करोड ९७ लाख र नेशनल इन्स्योरेन्स १७ करोड ६४ लाख रुपैयाँ घाटा (Loss) मा रहेका छन्।

नाफामा गिरावट आएका अन्य कम्पनीहरू (तुलनात्मक विवरण)

अपवाद: ओरियन्टल र प्रभु इन्स्योरेन्सको सुखद नतिजा

यस्तो प्रतिकूल समयमा पनि ओरियन्टल इन्स्योरेन्सले चामत्कारिक सुधार देखाएको छ। गत वर्ष १३ करोड घाटामा रहेको यो कम्पनी यसपालि ३० करोड ६६ लाख रुपैयाँ नाफा कमाउँदै सर्वाधिक मुनाफा आर्जन गर्ने कम्पनी बनेको छ। त्यस्तै, प्रभु इन्स्योरेन्सले पनि आफ्नो नाफा ५.६३ प्रतिशतले बढाएर २१ करोड १५ लाख पुर्‍याउन सफल भएको छ।

नाफा घट्नुका दुई मुख्य कारण: ‘जेनजी’ र ‘महाविपत्ति’

बीमा कम्पनीहरूका अनुसार यस वर्षको खराब वित्तीय नतिजा पछाडि कुनै व्यवस्थापकीय कमजोरी नभई बाह्य परिस्थिति मुख्य जिम्मेवार छन्:

१. जेनजी आन्दोलन (Gen-Z Movement): गत भदौ २३ र २४ गते भएको आन्दोलनका क्रममा भएको भौतिक सम्पत्तिको क्षतिका कारण बीमा क्षेत्रमा २३ अर्ब ३८ करोड ११ लाख रुपैयाँ बराबरको दाबी परेको थियो। नेपाल बीमा प्राधिकरणका अनुसार ३,३५५ वटा दाबी निवेदन परेका थिए, जसको भुक्तानीले कम्पनीहरूको ‘रिजर्भ फण्ड’मा ठूलो चाप पारेको छ।

आईजिआई प्रुडेन्सियलका डीसीईओ शरण रेग्मी भन्छन्, “जेनजी आन्दोलनको दाबी भुक्तानी नै नाफा घट्नुको एक मात्र र मुख्य कारण हो।”

२. असोजको बाढी–पहिरो: असोज १८ गतेदेखि परेको अविरल वर्षा र त्यसपछिको बाढीले देशभरका जलविद्युत आयोजना, उद्योग र सवारी साधनमा ठूलो क्षति पुर्‍यायो। यसबाट मात्रै थप ४ अर्ब १९ करोड रुपैयाँको दाबी परेको छ।

एकातिर आन्दोलनको राजनीतिक जोखिम र अर्कोतिर जलवायु परिवर्तनका कारण निम्तिएको प्राकृतिक प्रकोपले नेपालको बीमा बजारलाई “हाइ–रिस्क” क्षेत्रका रूपमा स्थापित गरिदिएको छ। दाबी भुक्तानीको चापका कारण कम्पनीहरूले आगामी दिनमा प्रिमियम दरमा पुनरावलोकन गर्न सक्ने र पुनर्बीमा (Reinsurance) को लागत बढ्न सक्ने विज्ञहरूको अनुमान छ।

यसले सर्वसाधारण र लगानीकर्ताहरूलाई बीमा कम्पनीहरूको जोखिम वहन गर्ने क्षमता र विपद् व्यवस्थापन योजनाबारे सोच्न बाध्य बनाएको छ।