काठमाडौँ । अन्तर्राष्ट्रिय भू-राजनीतिक तनाव र पेट्रोलियम पदार्थको अनियन्त्रित मूल्यवृद्धिको प्रत्यक्ष असर नेपाली उपभोक्ताको भान्छामा देखिएको छ। पश्चिम एसियामा जारी द्वन्द्वका कारण इन्धनको भाउ आकासिएपछि ढुवानी लागत बढ्दा खाद्यान्न, तरकारी, यातायात र पिउने पानीसमेत महँगिएर आम नागरिकको दैनिक बजेट खलबलिएको छ।

१. इन्धनमा ‘छोइनसक्नु’ मूल्यवृद्धि

नेपाल आयल निगमले एक महिनाको छोटो अवधिमै आधा दर्जन पटक मूल्य समायोजन गरेको छ। जसले गर्दा सवारी चालकदेखि हवाई यात्रीसम्म मारमा परेका छन्।

• पेट्रोल: १५७ रुपैयाँबाट बढेर २१९ रुपैयाँ (६२ रुपैयाँ वृद्धि) पुगेको छ।

• डिजेल/मट्टीतेल: १४२ रुपैयाँबाट बढेर २३७ रुपैयाँ (९५ रुपैयाँ वृद्धि) पुगेको छ।

• एलपी ग्यास: प्रति सिलिन्डर २,०१० रुपैयाँ पुगेको छ।

• हवाई इन्धन: आन्तरिक उडानको इन्धन १२७ बाट बढेर २६२ रुपैयाँ पुगेको छ।

२. भान्छाको बजेट: चामलदेखि तेलसम्म महँगियो

वाणिज्य विभाग र खुद्रा व्यापार संघको तथ्यांक अनुसार गत वर्षको तुलनामा दैनिक उपभोग्य वस्तुको मूल्य अचाक्ली बढेको छ।

३. तरकारी र फलफूलमा ‘बिचौलिया’ राज

थोक बजारमा मूल्य स्थिर देखिए पनि खुद्रा बजारमा उपभोक्ताले दोब्बर मूल्य तिर्नुपर्ने बाध्यता छ। विशेषगरी हरियो तरकारी र फलफूलमा १०० प्रतिशतभन्दा बढी मूल्यवृद्धि देखिएको छ।

• काउली: २५ बाट बढेर ७० रुपैयाँ (१८०% वृद्धि)।

• बन्दा: १२ बाट बढेर ३२ रुपैयाँ (१६३% वृद्धि)।

• केरा: १५० बाट बढेर २२५ रुपैयाँ प्रति दर्जन।

४. यातायात र पानीमा थप आर्थिक भार

यातायात व्यवस्था विभागले इन्धनको मूल्य वृद्धिसँगै भाडादरमा भारी वृद्धि गरेको छ।

• न्यूनतम भाडा: उपत्यकामा न्यूनतम भाडा २० बाट बढेर २५ रुपैयाँ पुगेको छ।

• ढुवानी भाडा: तराईमा १५.७५% र पहाडमा २१.६८% ले वृद्धि भएको छ।

• प्रशोधित पानी: बोतल र जारको पानीमा प्रयोग हुने कच्चा पदार्थ ४०% ले महँगिएपछि पानी उद्योगीहरूले मूल्य समायोजनको तयारी गरेका छन्।

इन्धनको मूल्य बढ्नासाथ बजारमा कृत्रिम अभाव र कालोबजारी मौलाउने गरेको छ। किसानले आफ्नो उपजको उचित मूल्य नपाउने तर उपभोक्ताले चर्को मूल्य तिर्नुपर्ने बिचौलिया संयन्त्रलाई नियन्त्रण गर्न सरकारी अनुगमन फितलो देखिएको छ। आयल निगम अझै पनि १५ दिनमा ५.७५ अर्ब घाटामा रहेको दाबी गर्छ, जसले मूल्य अझै बढ्न सक्ने संकेत गर्दछ।