काठमाडौँ । इरान र अमेरिकाबीच स्विट्जरल्याण्डमा ऐतिहासिक शान्ति सम्झौता भएसँगै सोमबार विश्वभरका प्रमुख सेयर बजारहरूमा तीव्र वृद्धि (उछाल) देखिएको छ । करिब १०७ दिन लामो युद्ध अन्त्य गर्ने र रणनीतिक रूपमा महत्त्वपूर्ण ‘होर्मुज स्ट्रेट’ (Strait of Hormuz) व्यापारिक जहाजका लागि पुनः खुला गर्ने प्रारम्भिक सहमतिलाई अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले औपचारिक पुष्टि गरेपछि बजारमा यो उत्साह छाएको हो ।

यो सम्झौताले भू-राजनीतिक तनाव कम मात्र गरेको छैन, अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्यलाई समेत प्रति ब्यारेल ८२.९० डलर आसपासमा झारेको छ । तेलको मूल्यमा आएको करिब ५ प्रतिशतको गिरावटका कारण विश्वभर महँगी नियन्त्रण हुने र ब्याजदर घट्ने आशामा लगानीकर्ताहरू सेयर बजारतर्फ आकर्षित भएका हुन् ।

एसियाली बजारमा ऐतिहासिक उछाल: दक्षिण कोरिया र जापान अगाडि

यो शान्ति सम्झौताको सबैभन्दा प्रत्यक्ष र सकारात्मक असर एसिया-प्रशान्त क्षेत्रका सेयर बजारहरूमा देखिएको छ । ऊर्जा संकट टर्ने र आपूर्ति शृङ्खला सहज हुने विश्वासमा जापानको प्रमुख सेयर सूचकांक निकेइ २२५ सोमबार ५.४ प्रतिशतको ठूलो छलाङ मार्दै बन्द भएको छ ।

एसियाली क्षेत्रमा सबैभन्दा बलियो सुधार दक्षिण कोरियाको कोस्पी (KOSPI) सूचकांकमा देखिएको छ, जुन ५.७ प्रतिशतको ऐतिहासिक वृद्धिका साथ बन्द भयो ।

एसियाली बजारको संक्षिप्त अवस्था

नेपाली लगानीकर्ताले नियाल्ने भारतीय बजारमा लगातार दोस्रो दिन हरियाली

नेपाली लगानीकर्ताले समेत नजिकबाट पछ्याउने भारतीय सेयर बजारमा सोमबार लगातार दोस्रो दिन ठूलो चमक देखिएको छ । भारतको बम्बे स्टक एक्सचेन्जको सूचकांक सेन्सेक्स सोमबार ७३६.३८ अंक अर्थात् ०.९७ प्रतिशतले बढेर ७६,२६४ को विन्दुमा बन्द भएको छ, जबकी कारोबारको एक समय यो सूचकांक १,२९३ अंकसम्मले उक्लिएको थियो ।

यस्तै नेसनल स्टक एक्सचेन्जको सूचकांक निफ्टी पनि २३१ अंक अर्थात् ०.९८ प्रतिशतको वृद्धिसहित २३,८५३ को विन्दुमा पुगेको छ । यसअघि शुक्रबार मात्रै पनि भारतीय बजारमा सेन्सेक्स १,६९५ अंक र निफ्टी ४६१ अंकले बढेका थिए, जसलाई सोमबारको वृद्धिले थप बलियो इन्धन प्रदान गरेको छ ।

युरोपेली बजारद्वारा युद्ध अगाडिको रेकर्ड ब्रेक, अमेरिकी फ्युचर्समा आकर्षण

युरोपेली र अमेरिकी बजारहरूले पनि यो सम्झौतालाई ऐतिहासिक उचाइका साथ स्वागत गरेका छन् । समग्र युरोपेली सेयर बजारको मापक ‘स्टोक्स युरोप ६००’ सूचकांक सोमबार ०.७ प्रतिशतले बढेर युद्ध सुरु हुनुअघिको आफ्नो पुरानो ऐतिहासिक रेकर्डलाई तोड्दै नयाँ उचाइमा पुगेको छ । यद्यपि बेलायतको फुट्सी १०० (FTSE 100) मा भने ठूला तेल र ग्याँस कम्पनीहरूको बाहुल्यता रहेकाले कच्चा तेलको मूल्य घट्दा त्यहाँ ०.२ प्रतिशतको सामान्य मात्र वृद्धि देखिएको छ ।

यता अमेरिकी बजारको नियमित कारोबार खुल्नुअघि नै फ्युचर्स मार्केटमा तीव्र उछाल आएको छ:

• नास्डाक फ्युचर्स (Nasdaq Futures): +२.१%

• एस एण्ड पी ५०० फ्युचर्स (S&P 500 Futures): +१.३%

• डाउ जोन्स फ्युचर्स (Dow Jones Futures): +०.९%

डलर सूचकांकमा गिरावट: सुरक्षित सम्पत्तिको रूपमा हेरिने अमेरिकी डलर कमजोर बन्दा लगानीकर्ताहरू सेयर बजारतर्फ ओसारिएका छन् । यसले गर्दा डलर सूचकांक घटेर ९९.४९ को विन्दुमा झरेको छ, जुन यो महिनाकै कमजोर स्तर हो ।

विभिन्न व्यावसायिक क्षेत्र र अन्य सम्पत्तिमा परेको प्रभाव

बजारभित्रका विभिन्न क्षेत्रहरूलाई नियाल्दा यो सम्झौताले हवाई उड्डयन, प्रविधि र पूर्वाधार निर्माण कम्पनीहरूलाई सबैभन्दा बढी फाइदा पुर्‍याएको देखिन्छ ।

• हवाई र निर्माण क्षेत्र: इन्धनको लागत घट्ने आशमा हवाई एयरलाइन्स कम्पनीहरू र मध्यपूर्वमा ठूला आयोजना चलाइरहेका निर्माण कम्पनीहरूको सेयर मूल्यमा उल्लेख्य वृद्धि भएको छ ।

• पेट्रोलियम रिफाइनरी: सस्तोमा कच्चा तेल किनेर रिफाइन गर्ने पेट्रोलियम वितरक कम्पनीहरूका सेयरधनीले राम्रो कमाइ गरेका छन् ।

• तेल उत्पादक कम्पनी: अर्कोतर्फ, तेलको मूल्य घट्दा प्रत्यक्ष असर पर्ने विश्वका ठूला तेल उत्पादक कम्पनीहरूको सेयर मूल्यमा भने गिरावट आएको छ ।

सुन र डिजिटल सम्पत्ति (क्रिप्टो):

भू-राजनीतिक तनाव शान्त भए पनि डलर कमजोर बन्दा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुनको मूल्य भने २ प्रतिशतले बढेर प्रति औंस ४,३०४ डलर नाघेको छ । यसका साथै डिजिटल सम्पत्ति बिटकोइन (Bitcoin) मा पनि बलियो सुधार देखिएको छ ।