काठमाडौं । नेपाल राष्ट्र बैंकले चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को मौद्रिक नीतिको तेस्रो त्रैमासिक समीक्षा प्रतिवेदन सार्वजनिक गरेको छ। केन्द्रीय बैंकले ब्याजदर करिडोरलाई थप प्रभावकारी बनाउन बैंक तथा वित्तीय संस्थालाई उपलब्ध गराइने स्थायी निक्षेप सुविधा सम्बन्धी व्यवस्थामा पुनरावलोकन गर्ने घोषणा गरेको छ।

विदेशी विनिमय सञ्चिति र मुद्रास्फीति लक्ष्य अनुकूल नै रहने प्रक्षेपणका आधारमा राष्ट्र बैंकले चालु आर्थिक वर्षको सुरुदेखि लिँदै आएको लचिलो मौद्रिक नीतिको कार्यदिशालाई निरन्तरता दिएको छ। यसअन्तर्गत ब्याजदर करिडोर, बैंकदर, अनिवार्य नगद मौज्दात (CRR) र वैधानिक तरलता अनुपात (SLR) सम्बन्धी विद्यमान व्यवस्थाहरूलाई यथावत राखिएको छ।

मुद्रास्फीति नियन्त्रणमा, तर भूराजनीतिक जोखिम कायमै

हाल नेपालको मुद्रास्फीति केन्द्रीय बैंकको निर्धारित लक्ष्यभन्दा न्यून रहेको छ। यद्यपि, पश्चिम एसियामा जारी युद्ध र विश्व भूराजनीतिक तनावका कारण भविष्यमा मुद्रास्फीतिमा चाप पर्न सक्ने जोखिमप्रति राष्ट्र बैंकले सचेत गराएको छ।

• इन्धनको मूल्यमा भारी वृद्धि: युद्धका कारण आपूर्ति शृङ्खला प्रभावित हुँदा नेपालमा पेट्रोलको मूल्य ३५ प्रतिशत र डिजेलको मूल्य ५८ प्रतिशतले बढेको छ।

• विप्रेषण (रेमिट्यान्स) मा चुनौती: नेपालमा भित्रिने कुल रेमिट्यान्सको करिब ४० प्रतिशत हिस्सा पश्चिम एसियाबाट आउने गर्दछ। त्यहाँको तनाव बढ्दै गएमा रेमिट्यान्स आप्रवाह प्रभावित भई व्यापार घाटा बढ्ने र विदेशी मुद्रा सञ्चितिमा चाप पर्न सक्ने चेतावनी समीक्षामा दिइएको छ।

बाह्य क्षेत्र बलियो, अधिक तरलता व्यवस्थापनमा ध्यान

चुनौतीका बाबजुद हाल अर्थतन्त्रको बाह्य क्षेत्र सहज अवस्थामा छ। विप्रेषण आप्रवाहमा उल्लेख्य विस्तार भएको छ भने चालु खाता, शोधनान्तर बचत र विदेशी मुद्रा सञ्चिति लगातार बढ्दो क्रममा रहेको छ।

विगत तीन वर्षदेखि बैंकिङ प्रणालीमा अधिक तरलता (Excess Liquidity) को स्थिति रहँदै आएको छ। राष्ट्र बैंकले यसरी लामो समयसम्म रहने अधिक तरलताले समष्टिगत आर्थिक परिसूचकमा पार्न सक्ने नकारात्मक प्रभावको व्यवस्थापनमा आफू सजग रहेको जनाएको छ।

वित्तीय स्थायित्व र निष्क्रिय कर्जा

पछिल्लो समय बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूको निष्क्रिय कर्जा (NPL) मा सामान्य वृद्धि भएको छ। तर, आर्थिक गतिविधिमा आउने सुधारसँगै यसमा पनि सुधार हुने केन्द्रीय बैंकको अपेक्षा छ।

२०८२ चैत मसान्तसम्मको तथ्याङ्क अनुसार बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूको प्राथमिक पूँजी र पूँजीकोषको जोखिम भारित सम्पत्तिसँगको अनुपात नियामकीय मापदण्डभित्रै रहेकाले समग्र वित्तीय प्रणाली सुरक्षित र स्थिर रहेको राष्ट्र बैंकले स्पष्ट पारेको छ।निष्कर्ष राष्ट्र बैंकको यो समीक्षाले वर्तमान खुकुलो नीतिमार्फत आर्थिक गतिविधि चलायमान बनाउन जोड दिएको छ, तर अन्तर्राष्ट्रिय क्षेत्रको अस्थिरता र देशभित्रको अधिक तरलतालाई आगामी दिनको मुख्य चुनौतीका रूपमा हेरेको छ।