काठमाडौँ । नेपालको धितोपत्र बजारमा प्रभावशाली व्यवसायीहरूले कानुनविपरीत ‘उधारो’मा सेयर कारोबार गर्ने गरेको सनसनीपूर्ण तथ्य फेला परेको छ।

नेपाल धितोपत्र बोर्ड (SEBON) ले तयार पारेको एक अनुसन्धान प्रतिवेदनअनुसार विवादित व्यवसायी दीपक भट्टसहित शंकर समूह र अन्य प्रतिष्ठित औद्योगिक घरानाका व्यक्तिहरूले अग्रिम भुक्तानी नगरी सेयर खरिद-बिक्री गर्ने गरेको खुलेको हो।

सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धान विभागको पत्रका आधारमा बोर्डले तयार पारेको उक्त प्रतिवेदनले बजारमा ‘कृत्रिम मूल्यवृद्धि’ गराई लगानीकर्तालाई झुक्याएको निष्कर्ष निकालेको छ।

प्रतिवेदनका मुख्य बुँदाहरू

• उधारो कारोबार र राफसाफ: व्यवसायी दीपक भट्ट, शंकर ग्रुपका उपाध्यक्ष सुलभ अग्रवालकी श्रीमती सुबी अग्रवाल, जावलाखेल ग्रुप अफ इन्डस्ट्रिजका प्रबन्ध निर्देशक राजबहादुर शाह र अर्का व्यवसायी ऋषिराज मोरले ब्रोकर नम्बर ५५ (भृकुटी सेक्युरिटिज) मार्फत कानुनविपरीत उधारोमा सेयर खरिद गर्ने गरेको प्रतिवेदनले औंल्याएको छ।

• नियमको धज्जी: सामान्य लगानीकर्ताले सेयर किन्नुअघि नै रकम सुनिश्चित गर्नुपर्ने नियम भए पनि यी पहुँचवाला व्यवसायीहरूले अग्रिम रकम नदिई कारोबारको सीमा (Limit) प्राप्त गर्ने र रकम चुक्ता नहुँदै सेयर आफ्नो खातामा लिने गरेको पाइएको छ।

• बजारमा चलखेल: बिना लगानी ठूलो परिमाणमा सेयर उठाएर बजारमा कृत्रिम अभाव सिर्जना गर्ने र मूल्यवृद्धि गराएर सर्वसाधारण लगानीकर्तालाई ठग्ने योजनाबद्ध कार्य भएको बोर्डको ठहर छ।

धितोपत्र ऐनको उल्लंघन

बोर्डको निष्कर्षअनुसार ब्रोकर कम्पनी भृकुटी स्टक ब्रोकिङसँगको मिलेमतोमा यी व्यवसायीहरूले धितोपत्रसम्बन्धी ऐन, २०६३ को गम्भीर उल्लंघन गरेका छन्। प्रतिवेदनमा भनिएको छ, “यस कार्यबाट लगानीकर्ता र धितोपत्र बजारलाई झुक्याउने काम भएको छ, जुन कानुनी रूपमा कसुर ठहरिन्छ।”

शक्ति केन्द्रको संलग्नता

प्रतिवेदनले विशेषगरी दीपक भट्ट र शंकर समूहबीचको व्यावसायिक साझेदारीमा भएका कारोबारहरूलाई सूक्ष्म रूपमा उल्लेख गरेको छ। यी व्यवसायीहरूले ब्रोकरसँगको सेटिङमा वित्तीय जोखिम निम्त्याएको र बजारको स्वच्छता (Integrity) माथि प्रहार गरेको प्रतिवेदनको सार छ।

बजार अनुसन्धानका क्रममा देखिएका यस्ता कैफियतहरूले नेपालको सेयर बजारमा ठूला लगानीकर्ता र ब्रोकरबीचको अस्वस्थ मिलोमतोलाई पुनः छताछुल्ल पारेको छ। यसले नियामक निकायको प्रभावकारिता र सम्पत्ति शुद्धीकरण निवारणका प्रयासहरूमाथि पनि प्रश्न उठाएको छ।