काठमाडौं । बचत गर्ने बानीले जीवनलाई सरल बनाउँछ । पैसा कति कमाइन्छ भन्दा पनि कमाएको पैसामध्ये कति बचत गरिन्छ, त्यो ठूलो कुरा हो । जब बचत गर्न जानिन्छ तब पैसाको कहिल्यै दु:ख हुँदैन । त्यसैले बचत गर्ने बानी सानै उमेरदेखि सिकाउनुपर्छ ।

जसरी हामी सानैदेखि बच्चालाई बिहान उठेर मुख धुन, दाँत माझ्न सिकाउँछौं, त्यसरी नै बच्चालाई पैसा खर्च र बचत गर्न पनि सिकाउनु पर्छ । ‘बच्चा खर्चिलो वा पैसा बचत गर्ने, यो उसको सुरुवाती जिन्दगीको अनुभव वा घरको माहोलमा निर्भर गर्छ । यस्तो बानी बाल्यकालदेखि नै विकास हुन्छ,’बचत गर्ने बानी विकास गर्न खुत्रुके एउटा राम्रो विकल्प हो । बच्चासँग भएको अलिकति पैसा खुत्रुकेमा हाल्नुपर्छ, बचत गर्नुपर्छ भन्ने बानी बस्यो भने त्यो जीवनपद्धतिकै रूपमा विकास हुन्छ । त्यसैले खुत्रुकेको प्रचलन निकै वैज्ञानिक र उपयोगी हुन्छ । पैसा हातमा परेपछि पसल गएर केही खानेकुरा किनेर खाने कि खुत्रुकेमा हाल्ने भन्ने कुराको छनोट बच्चाले त्यहीबाट गर्छ । यसले बच्चामा बचतको बानीसँगै अनुशासनको पनि विकास हुन्छ ।

बालबालिकालाई ‘पैसा कमाउने प्रक्रियाको बारेमा कसरी बुझाउने ?

बच्चालाई सानो उमेरमा पैसाको कुरामा संलग्न नै नगराउने अनि पछि ऊ युवावस्थामा पुगेपछि एक्कासि तिमीले अब पैसा कमाउनुपर्छ आर्थिक रूपमा सबल हुनुपर्छ भनिन्छ । यस्तोमा उसलाई पैसाको महत्त्व बुझ्न नै समय लाग्छ । हाम्रो नेपाली समाजले पैसाको कुरामा बच्चालाई संलग्न गराउँदैन । पैसाको बारेमा कुरा गर्दा बच्चाले नसुनोस् भनेर ढोका थुनेर गर्छन् । तर आम्दानीको स्रोत के हो, खर्च कहाँ कहाँ हुन्छ र कति बचत हुन्छ भन्ने कुरामा बच्चालाई सानैदेखि संलग्न गराउनु पर्छ ।‘यसो गर्दा आम्दानी नहुँदा अनावश्यक खर्च गर्नु हुन्न, हाम्रो आर्थिक हैसियत यो हो भन्ने कुरा बच्चाले थाहा पाउँछन्’ ।

पैसा बचत गर्न कसरी प्रेरित गर्ने ?

बच्चाको आम्दानीको स्रोत भने टीका लगाएर पाएको पैसा, खाजा खान दिएको पैसा आदि हुन् ।बच्चाको खुत्रुकेमा जम्मा भएको रकम बैंकमा जम्मा गरिदिनुपर्छ । यदि बच्चाले बैंकबाट सानो रकम मात्रै ब्याजको रूपमा पाए भने उनीहरूलाई त्यसले झनै प्रोत्साहित गर्न सक्छ ।

पैसासँगै डिजिटल मुद्राको महत्व पनि सिकाउनुपर्छ ।

आधुनिक प्रविधिसँगै डिजिटल पेमेन्ट र मुद्राको प्रचलन बढिरहेको छ । नयाँपुस्तालाई यसबारे जानकारी भए पनि ज्येष्ठ नागरिक र बच्चालाई यसबारे जानकारी कम हुने भएकाले उनीहरुलाई यसबारे सिकाउनु पर्छ । ‘बच्चाहरू पैसा भनेपछि नोट सम्झिन्छन् । तर अहिले त पैसाभन्दा डिजिटल मुद्राको प्रयोग बढी छ, यस्तोमा अभिभावकले आफ्ना बच्चालाई पनि डिजिटल मुद्राको बारेमा पनि आवश्यक ज्ञान दिनुपर्छ।

कर्पाेरेट बजार

प्रकाशित समय : १०:२५ बजे