काठमाडौं । आकाश सफा र निलो छ । यो मोहक मौसममा रङ्गीबिरङ्गी चङ्गा उड्न थालिसकेका छन् । दशैँ आयो खाउला पिउला भन्ने त हामी सबैलाई थाहा छ तर, के सव हामीलाई दशैंमा किन चङ्गा उडाइन्छ भन्ने थाहा नहुन सक्छ । दशैं पर्वको धेरै रमाइलो र आकर्षक पक्षहरु छन् । अझै केटाकेटीहरुलाई त झनै दशैंको महत्व धेरै हुन्छ । दशैं आएपछि साना केटाकेटीहरु धेरै खुसी हुन्छन्। यो मोहक मौसममा रङ्गीबिरङ्गी चङ्गा उड्न थालिसकेका छन् ।

दसैँमा चङ्गा उडाउने प्रचलन कहिलेदेखि सुरु भयो भन्ने यकिन तथ्य नै त छैन तर, बुढापाकाका अनुसार दसैँमा चङ्गा उडाउने प्रचलन धेरे पुरानो हो । दसैँमा चङ्गा उडाउने प्रचलनको कारणबारे खोतल्दै जाँदा यो धार्मिक आस्थासँग जोडिएको पाइन्छ । वर्ष र सहकालका देवता इन्द्रसमक्ष खेतीबालीको लागि हामीलाई पानी पुग्यो भन्ने सन्देश पुर्‍याउन चङ्गा उडाउने प्रचलन सुरु भएको जनविश्वास रहेको छ ।

केटाकेटीहरू नयाँ लुगा लगाएर पिङमा झुम्मिन्छन् र विभिन्न आकारका रङ्गीचङ्गी चङ्गा उडाउन व्यस्त हुन्छन् । दसैँमा चङ्गा उडाइनुको अर्को प्रमुख कारण भनेको मौसम पनि हो । शरद ऋतुमा पर्ने दसैँ आसपासको समयमा आकाश खुल्ला र सफा हुन्छ । चङ्गा उडाउनको लागि मन्द हावाको बहाव उपयुक्त हुन्छ । दसैँताका झरी पर्ने वा हुस्सु लाग्ने गर्दैन त्यसैले चङ्गा उडाउन उपयुक्त हुन्छ ।

त्यस्तै दसैँमा स्कुल कलेजहरू धेरै दिन बिदा हुनाले पनि केटाकेटीहरूलाई पढाई लेखाइको चाप हुँदैन । फुर्सदमा रङ्गीबिरङ्गी चङ्गा उडाउन पाउँदा उनीहरूको खुसीको सीमा नै हुँदैन ।
दशैंको समयमा काठमाडौंका प्राय घरहरुका कौसीहरुबाट माथि माथि आकाशसम्म पुग्ने गरि चङ्गाहरु उडाइरहेको देख्न सकिन्छ । दशैंको मनमोहक मौसममा रङ्गी बिरङ्गी चङ्गा उडेको देख्दा कसको मन नरमाउला र ?

दशैं लागेसँगै टोलटोलमा समूहसमूहबीच चङ्गाचेट प्रतियोगिता पनि हुने गरेको पाइन्छ ।प्रतियोगीमध्ये जसको चङ्गाले अरुको चङ्गालाई चेट बनाएर अन्तिमसम्म उडिरहन सफल हुन्छ उ नै विजयी हुने गर्छ । तर, चङ्गा उडाउनुलाई एक खेलको रुपमा मात्रै लिनुहुन्न । यो त एक जीवन जिउने कला पनि हो । चङ्गा उडाउने खेलले हामीलाई धेरै कुराहरु सिकाउँछ । चङ्गा उडाउने खेलले हामीलाई मानसिक रुपमा बलियो बनाउँछ र हामीमा महत्वाकांक्षा जगाउँछ । मानिसहरुलाई आकाश छुने लक्ष्य लिन सिकाउँछ र चङ्गाजस्तै उड्ने इच्छा जगाउँछ ।

त्यस्तै, चङ्गा उँडाउदा आफ्नो चङ्गालाई बँचाएर अर्काको चङ्गालाई चेट बनाउनको लागि प्रयास गरिरहनुपर्छ । उसले मानिसलाई अन्तिम समयसम्म हार नमानीकन आफ्नो काममा मात्रै आफ्नो ध्यान केन्दि्रत गर्न सिकाउँछ ।

चङ्गा उडाउने खेल हावाको गतिमा भर पर्छ । चङ्गा राम्रोसँग उडाउनको लागि हावाको गतिसँग सन्तुलन मिलाउन धेरै गाह्रो हुन्छ । हावाले अतिकति दिशा बदल्यो वा हावाको बेग बढ्यो भने हाम्रो चङ्गा भुँईमा खस्न सक्छ । मसिनो धागोमा बाँधिएको ठूलो चङ्गालाई हावाको गतिसँगै सन्तुलित बनाएर आकाशमा माथि माथि उडाँउन साँच्चै नै कठिन हुन्छ र यसले मानिसलाई जिन्दगीको चुनौतीसँग परिचित गराउँछ ।

के कुरामा ध्यान दिने त ?

चङ्गा उडाउन सोखिनहरुले चङ्गा, लट्टाइ र धागो किन्दा ध्यान दिनुपर्छ । बजारमा पाइने धागोहरुलाई बलियो र नचुँड्ने बनाउन मैदाको पिठो, गुँद, पिसेको सिसा मुछेर प्रयोग गरिएको हुन सक्छ ।यस्तो धागोले हात वा घाँटीमा चोट लाग्न सक्ने सम्भावना हुन्छ । त्यसैले यस्तो सीसा प्रयोग भएको धागो बच्चालाई नकिनिदिनुहोस् ।कहिल्यै पनि बार वा रेलिङ नभएको खुल्ला छतमा बसेर चङ्गा नउडाउनुहोस् किनभने चङ्गा उडाउँदा ध्यान चङ्गातिरै हुन्छ र उत्साहित भएर माथि आकाशतिर हेरेर अगाडी पछाडी गर्लै चङ्गा उडाउने क्रममा छतबाट खस्ने वा लड्ने सम्भावना धेरै हुन्छ ।

कर्पाेरेट बजार

प्रकाशित समय : १६:१५ बजे