back

अनुदान पाउने आशामा करोडौं लगानी गरेका कृषकको विचल्ली (फिल्ड रिपोर्टसहित)

काठमाण्डौ । विश्व बैंकको सहयोगमा सञ्चालित कृषि तथा पशुपक्षीं मन्त्रालय अन्र्तगतको नेपाल लाइभ स्टक सेक्टर इनोभेसन आयोजनाको कृषक अनुदान कार्यक्रम विखलबन्दमा परेको छ ।

देशका २८ जिल्लाका २८९ नगर तथा गाउँपालिकामा आ.व. २०७४–०७५ देखि कार्यान्वयनमा रहेको सो कार्यक्रम एक बर्षदेखि सर्वोच्च अदालतको आदेशले रोकिएको छ । फलस्वरुप ३ अर्ब लगानी डुब्ने अवस्था आएको आयोजनाका वरिष्ठ कार्यक्रम अधिकृत डा. प्रवेश शर्माले बताए ।

विश्व बैंकको ८० मिलियन अमेरिका डलर सहयोगमा २५,०० कृषक समुह र ५ सय सहकारीलाई लाभ पुर्याउने उदेश्य रहेको सो कार्यक्रम आवेदक किसान गंगाबहादुर थापाको सर्वाेच्च अदालतमा दिइएको रिटका कारण अवरुद्ध छ ।

रिट निवेदक थापाले कृषक समुह, सहकारी तथा उत्पादक संघलाई अवधारणापत्र पेश गर्न आवहन गरेको आयोजनाले अवधारणापत्र पेश भएपछि आवेदक संस्थाको अन्तिम नतिजा ननिकाल्दै निजी कम्पनी तथा फर्मलाई आफनो कार्यविधि संशोधन गरी सहभागी गराएको आरोप लगाएका छन् ।

सोही आरोपका साथ उनले सर्वोच्च अदालतमा ०७९ बैशाख ६ गते मुद्धा दायर गरेको थिए । रिट निवेदकले राष्टिय सहकारी बैंक आधिकारिक नभएको, छनौटको सबै चरण पास भइ सकेकोमा एक मात्र ऋण स्वीकृतिपत्रको कारण देखाई कृषक समुहलाई बञ्चीत गराउनु गलत भएको, नीजि फर्म तथा कम्पनी र समुह सहकारीलाई फरक–फरक सर्त राखि नीजि र्फमलाई कार्यविधिमा सहज बनाएको, आफुले ऋण स्वीकृतिपत्र बुझाएको हुुँदा आफुलाई पनि समावेश गर्नुपर्ने, मुद्धा टुङगो नगोसम्म भुक्तानी प्रकृया रोक्नुपर्ने जस्ता मागहरु राखी मुदा हालेका थिए ।

सो मुद्धा उपर २०७९ साल वैशाख २२ गते सर्वोच्च अदालतले अन्तरिम आदेश जारी गर्दै आयोजना सम्झौतामा निर्धारित समुह बाहेक अन्य फर्म, समुह र कम्पनीका हकमा प्रस्तुत रिट निवेदनको अन्तिम किनारा नलागेसम्स निवेदनमा उल्लेख भए बमोजिमको भुक्तानी दिने कार्य रोक्का गरी यथास्थीतिमा राख्नु भन्ने आदेश दिएको थियो ।

अदालतको सोही आदेशले कार्यविधि संशोधनपछि छनौटमा परेका ३८० कृषि फर्म मर्कामा परेका छन् ।

आयोजनाका सुचना अधिकारी डा. प्रवेश शर्माले विश्व बैकसँग कार्यविधि संशोधन गर्न सकिने गरी सम्झौता भए अनुसार संशोधन गरिएको बताए ।

शर्माले अदालतको आदेशका कारण विश्व बैंकबाट प्राप्त हुन लागेको रकम फिर्ता हुने अवस्था आएको बताए । उनले अन्तरिम आदेश आएको लामो समयसम्म पनि पुर्ण फैसल्ला नआउँदा गरिव किसानको करोडांैको लगानी डुब्न खतरा बढेको बताए ।

कृषकहरुले अहिले आफैले ७० प्रतिशत र बैंकबाट ३० प्रतिशत ऋण लिएर आयोजना संचालन गरेका छन् ।

काम सम्पन्न भएपछि आयोजनाले ५० प्रतिशत अनुदान उपलब्ध गराउने कार्यक्रम मोडल भएकोले उनीहरुको अनुदान रकम सर्वोच्चको आदेशले रोकिएको हो ।

तेश्रो आवहन अन्र्तगतको नीजि कृषि फर्मको हाल स्व–लगानी ४० करोड ३१ लाख, बैंक लोन ९० करोड ३४ लाख र पुरक अनुदान १ अर्ब २७ करोड जोखिममा परेको छ ।

अदालतको अन्तरिम आदेश र पुर्ण फैसल्लाको ढिलाइको कारण आउँदो २०८० असार १५ गते सकिन लागेको विश्व बैंकसँगको सम्झौताले किसानहरु अनुदानबाट बञ्चित हुने देखिएको छ ।

त्यसबाट बहुआयामिक क्षती भएको आयोजनाका वरिष्ठ कार्यक्रम अधिकृत डा. प्रवेश शर्माले बताए । शर्माले भने ‘सरकारले नै किसानसँग सम्झौता गरेको, विश्व बैंकबाट कार्यक्रमको म्याद थपिने सम्भावना पनि न्युन रहेको अवस्थाले आयोजना अन्यौलको अवस्था छ । हामी किसानहरुकै प्रश्नबाट भाग्नु परेको अवस्था छ ।’

हाल सो कार्यक्रममार्फत २४९ वटा समुह सहकारी लाभाम्वितत भएका छन् भने ३८० नीजि कृषि कम्पनीहरु लगानी डुवानमा परेका छन् ।

बंैक तथा वित्तिय संस्थाहरुबाट चर्को दरमा ऋण लिएर कृषि फर्म चलाएका कृषकहरुले आफुहरु ऋणको बोझले अतालिएको बताउन थालेका छन् ।

पिडित किसानहरु मध्येकी मधुमाया काफलेले भनिन–‘दुइ बर्ष भयो अनुदानको लागि प्रस्ताव गरेको अझै रकम पाइएको छैन । जग्गा धितोमा राखेर, ऋण निकालेर लगानी गरेको डुब्ने चिन्ता भएको छ।’ उनले भनिन् ‘आवदेन गर्नलाई नै ४–५ लाख खर्च भएको छ । अब हाम्रो पैसा सरकारले व्यर्होन पर्छ कि आयोजनाले त्यो व्यहोर्नै पर्छ ।’

हाल मुधमाया काठमाण्डौको बुढानिलिकण्ठमा १२ वटा गाई पालिरहेकी छिन् । त्यस्तै अर्का काभे्रका किसान रामचन्न्द्र घिमिरे पनि आयोजनाबाट अनुदान पाउने आशामा ३ वटा गाइ, ६ वटा भैंसी पालीरहेको बताउँछन् ।

३५ लाख बैंकबाट ऋण लिएर र २० लाख आफैले गरी जम्मा ५० लाख लगानीमा गरेको घिमिरेले बताए । अनुदान नपाएपछि ऋण तिर्न गार्हो भएको उनले सुनाए ।

आफुले सम्झौता अनुसार ३० लाख पाउनुपर्ने उनले बताए । उनले भने ‘एक व्यक्तिले रोक्त्तैमा अदालतले किसानमारा निर्णय गर्नु देशमा सरकारै नभए जस्तो भयो’ ।

 

khanepani

स्थापनाको दोश्रो बर्षमै राष्ट्रिय खाद्य बैंक नाफामा

स्थापनाको दोश्रो बर्षमै राष्ट्रिय खाद्य बैंक नाफामा

वि.सं.२०७९ पुस ३० शनिवार २०:२५

काठमाडौं । “पोषिलो आहारको लागि दिगो कृषि उत्पादन, हाम्रो अभियान” भन्ने...

नयाँ बजेट : किसान पेन्सन योजनाको घोषणा

नयाँ बजेट : किसान पेन्सन योजनाको घोषणा

वि.सं.२०७९ जेठ १५ आइतवार १६:४२

काठमाडौं । सरकारले किसान पेन्सन योजनाको घोषणा गरेको छ ।...

बजेटको लक्ष्य : धान, मकै, गहुँ र तरकारीको आयात ३० प्रतिशतले घटाइने

बजेटको लक्ष्य : धान, मकै, गहुँ र तरकारीको आयात ३० प्रतिशतले घटाइने

वि.सं.२०७९ जेठ १५ आइतवार १६:३४

काठमाडौं । सरकारले आगामी बजेटबाट आधारभूत कृषि उपज आयातलाई घटाउने...

सहकारीमा मौलाउँदो बेथितिः १२ सहकारी समस्याग्रस्त अवस्थामा, यसरि सरकारले समस्या सामाधान गर्न सक्छ

सहकारीमा मौलाउँदो बेथितिः १२ सहकारी समस्याग्रस्त अवस्थामा, यसरि सरकारले समस्या सामाधान गर्न सक्छ

वि.सं.२०७९ वैशाख २७ मंगलवार १२:१३

काठमाडौं ।सर्वसाधारण जनताले दैनिक आधारभूत खर्चबाट कटाएर सहकारीमा बचत गर्ने...

कोपोमिसमा आवद्ध नहुने सहकारीले कर चुक्ताको प्रमाणपत्र पाउँदैनः रजिष्ट्रार

कोपोमिसमा आवद्ध नहुने सहकारीले कर चुक्ताको प्रमाणपत्र पाउँदैनः रजिष्ट्रार

वि.सं.२०७९ वैशाख १० शनिवार १९:०६

काठमाडौं । सहकारी विभागका रजिष्ट्रार रुद्रप्रसाद पण्डितले सहकारी तथा गरिबी...

राष्ट्रिय सहकारी बैंकको नयाँ ब्याजदर सार्वजनिकः कुन खातामा कति ब्याज दिन्छ ?(लिस्टसहित)

राष्ट्रिय सहकारी बैंकको नयाँ ब्याजदर सार्वजनिकः कुन खातामा कति ब्याज दिन्छ ?(लिस्टसहित)

वि.सं.२०७९ वैशाख ४ आइतवार १०:३३

काठमाडौं ।  राष्ट्रिय सहकारी बैंक लिमिटेडले ब्याजदर परिवर्तन गरेको विवरण...